شیلیت اکتینیک نوعی التهاب مزمن لب است که در اثر قرار گرفتن طولانیمدت در معرض اشعه ماوراءبنفش (UV) خورشید ایجاد میشود. این بیماری اغلب لب پایین را درگیر میکند و بیشتر در افراد مسن، بهویژه مردان، دیده میشود. شیلیت اکتینیک بهعنوان یک ضایعه پیشسرطانی شناخته میشود و در صورت عدم درمان، میتواند به سرطان لب تبدیل شود.
علل ایجاد شیلیت اکتینیک
مهمترین عامل بروز این بیماری، تماس طولانیمدت و مکرر با نور خورشید است. اشعه UV باعث آسیب به سلولهای سطحی لب شده و بهمرور زمان التهاب و تغییرات غیرطبیعی ایجاد میکند.
عوامل خطر ابتلا به شیلیت اکتینیک
برخی عوامل احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش میدهند، از جمله:
افزایش سن (شیوع بیشتر در افراد مسن)
جنسیت مرد
پوست روشن و حساس به نور خورشید
سابقه خانوادگی شیلیت اکتینیک یا سرطانهای پوستی
سیگار کشیدن
مصرف برخی داروها مانند:
داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی (NSAIDs)
برخی آنتیبیوتیکها که حساسیت پوست به نور خورشید را افزایش میدهند
علائم شیلیت اکتینیک
علائم این بیماری ممکن است بهتدریج ظاهر شوند و شامل موارد زیر باشند:
خشکی و ترکخوردگی مداوم لبها
قرمزی و التهاب لب
احساس درد، سوزش یا حساسیت
تورم لبها
پوستهریزی یا ضخیم شدن سطح لب
ایجاد زخمهای مقاوم به بهبود
تغییر رنگ لبها به قرمز تیره یا قهوهای
عوارض احتمالی
در صورت عدم درمان و تداوم تماس با نور خورشید، شیلیت اکتینیک میتواند به سرطان لب (بهویژه کارسینوم سلول سنگفرشی) تبدیل شود. به همین دلیل، پیگیری پزشکی و درمان بهموقع اهمیت زیادی دارد.
تشخیص شیلیت اکتینیک
تشخیص معمولاً توسط پزشک یا متخصص پوست انجام میشود و شامل:
معاینه دقیق لبها
بررسی سابقه پزشکی و میزان تماس با نور خورشید
انجام بیوپسی (نمونهبرداری از لب) در موارد مشکوک برای رد یا تأیید تغییرات سرطانی
روشهای درمان شیلیت اکتینیک
درمانها معمولاً قطعی نیستند، اما به کاهش التهاب، بهبود علائم و پیشگیری از پیشرفت بیماری کمک میکنند. روشهای درمانی شامل:
استفاده از کرمهای استروئیدی موضعی
پمادهای ضدالتهابی
در موارد شدید یا مقاوم:
لیزر درمانی
جراحیهای محدود برای حذف سلولهای آسیبدیده
با درمان مناسب، اکثر افراد میتوانند علائم را کنترل کرده و خطر ابتلا به سرطان لب را به میزان قابلتوجهی کاهش دهند.
راههای پیشگیری
رعایت نکات زیر میتواند در پیشگیری یا کنترل بیماری مؤثر باشد:
استفاده از بالم لب حاوی ضدآفتاب (SPF)
پرهیز از قرار گرفتن طولانیمدت در معرض نور خورشید
ترک سیگار
استفاده از کلاه لبهدار هنگام حضور در فضای باز
مراجعه منظم به پزشک در صورت مشاهده تغییرات لب
