شیلیت اکتینیک نوعی التهاب مزمن لب است که در اثر قرار گرفتن طولانیمدت در معرض اشعه ماوراءبنفش (UV) خورشید ایجاد میشود. این بیماری اغلب لب پایین را درگیر میکند و بیشتر در افراد مسن، بهویژه مردان، دیده میشود. شیلیت اکتینیک بهعنوان یک ضایعه پیشسرطانی شناخته میشود و در صورت عدم درمان، میتواند به سرطان لب تبدیل شود.
علل ایجاد شیلیت اکتینیک
مهمترین عامل بروز این بیماری، تماس طولانیمدت و مکرر با نور خورشید است. اشعه UV باعث آسیب به سلولهای سطحی لب شده و بهمرور زمان التهاب و تغییرات غیرطبیعی ایجاد میکند.
عوامل خطر ابتلا به شیلیت اکتینیک
برخی عوامل احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش میدهند، از جمله:
-
افزایش سن (شیوع بیشتر در افراد مسن)
-
جنسیت مرد
-
پوست روشن و حساس به نور خورشید
-
سابقه خانوادگی شیلیت اکتینیک یا سرطانهای پوستی
-
سیگار کشیدن
-
مصرف برخی داروها مانند:
-
داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی (NSAIDs)
-
برخی آنتیبیوتیکها که حساسیت پوست به نور خورشید را افزایش میدهند
-
علائم شیلیت اکتینیک
علائم این بیماری ممکن است بهتدریج ظاهر شوند و شامل موارد زیر باشند:
-
خشکی و ترکخوردگی مداوم لبها
-
قرمزی و التهاب لب
-
احساس درد، سوزش یا حساسیت
-
تورم لبها
-
پوستهریزی یا ضخیم شدن سطح لب
-
ایجاد زخمهای مقاوم به بهبود
-
تغییر رنگ لبها به قرمز تیره یا قهوهای
عوارض احتمالی
در صورت عدم درمان و تداوم تماس با نور خورشید، شیلیت اکتینیک میتواند به سرطان لب (بهویژه کارسینوم سلول سنگفرشی) تبدیل شود. به همین دلیل، پیگیری پزشکی و درمان بهموقع اهمیت زیادی دارد.
تشخیص شیلیت اکتینیک
تشخیص معمولاً توسط پزشک یا متخصص پوست انجام میشود و شامل:
-
معاینه دقیق لبها
-
بررسی سابقه پزشکی و میزان تماس با نور خورشید
-
انجام بیوپسی (نمونهبرداری از لب) در موارد مشکوک برای رد یا تأیید تغییرات سرطانی
روشهای درمان شیلیت اکتینیک
درمانها معمولاً قطعی نیستند، اما به کاهش التهاب، بهبود علائم و پیشگیری از پیشرفت بیماری کمک میکنند. روشهای درمانی شامل:
-
استفاده از کرمهای استروئیدی موضعی
-
پمادهای ضدالتهابی
-
در موارد شدید یا مقاوم:
-
لیزر درمانی
-
جراحیهای محدود برای حذف سلولهای آسیبدیده
-
با درمان مناسب، اکثر افراد میتوانند علائم را کنترل کرده و خطر ابتلا به سرطان لب را به میزان قابلتوجهی کاهش دهند.
راههای پیشگیری
رعایت نکات زیر میتواند در پیشگیری یا کنترل بیماری مؤثر باشد:
-
استفاده از بالم لب حاوی ضدآفتاب (SPF)
-
پرهیز از قرار گرفتن طولانیمدت در معرض نور خورشید
-
ترک سیگار
-
استفاده از کلاه لبهدار هنگام حضور در فضای باز
-
مراجعه منظم به پزشک در صورت مشاهده تغییرات لب
